 |
# taz.de -- Boğaz’da Güzel Sanatlar: Korku ve otosansürün kıskacında |
|
|
|
> Türkiye'de sanata yönelik baskının işaretleri, yadsınamaz bir şekilde … |
|
> önceden veriliyordu. Fakat sanat camiasından hiç kimse, son yıllardaki |
|
> kadar hızlı bir yıkım beklememişti. |
|
|
 |
Bild: Zehra Doğan'ın „Dorşîn“ adlı eseri. |
|
|
|
İki sene, dokuz ay ve yirmi iki gün. Ressam ve gazeteci Zehra Doğan, |
|
cezaevinde geçireceği bu süreyi 5 Mart 2017’de Twitter hesabından |
|
paylaşmıştı. |
|
|
|
Feminist haber ajansı Jinha’nın 27 yaşındaki çalışanı Zehra Doğan, g… |
|
sene gerçekleşen darbe girişiminden kısa bir süre sonra, toplu gözaltı |
|
dalgaları sırasında, 21 Temmuz’da tutuklanmıştı. Doğan, PKK ile bağla… |
|
olduğu iddiasıyla suçlanıyordu. |
|
|
|
Doğan, sokağa çıkma yasakları boyunca Mardin’in Nusaybin ilçesinde yaş… |
|
insan hakları ihlallerini kamuoyuna duyurmuştu. Aynı zamanda çizdiği |
|
kendinden emin Kürt kadın portreleriyle ve özellikle Türk Silahlı |
|
Kuvvetleri’nin Kürt'lere karşı gerçekleştirdiği operasyonlardan sonra b… |
|
çapta hasar gören Nusaybin tablolarıyla tanındı. |
|
|
|
Doğan, çizdiği bir tabloda bombalanan Nusaybin'i cansız, gri ve siyah |
|
tonlarla resmetti. Resimdeki tek canlı renk, harabeye dönen binalara asılı |
|
Türk bayraklarına ait. Sosyal medyada paylaştığı bu resim, Doğan'ın |
|
tahribatın asıl sahiplerine gönderme yaptığı şeklinde yorumlandı. |
|
|
|
## „Hayır, siz yaptınız“ |
|
|
|
Dört buçuk ay tutuklu kaldıktan sonra, Mardin 2. Adalet Ceza Mahkemesi |
|
Doğan’ın örgüt üyeliğinden beraatına, fakat Nusaybin’de 10 yaşında… |
|
çocuğun notlarını haberleştirdiği için 2 yıl 9 ay 22 gün hapis cezası… |
|
hükmetti. Mahkemede Doğan’a, Nusaybin'i anlattığı resmi için, “Yıkık |
|
binalara neden Türk bayraklı bu resmi yaptın?“ diye sorulmuştu. |
|
|
|
Doğan'ın Mahkeme kararına yaptığı yorum, “Hakim yanlış kişiyi cezala… |
|
Bu fotoğrafı onlar (Türk Silahlı Kuvvetleri) çekti. Ben sadece resmettim“ |
|
şeklinde oldu. |
|
|
|
Aynı soru 80 yıl önce “Guernica“ tablosunu yapan Pablo Picasso’ya da |
|
sorulmuştu. Guernica tablosunda Picasso, 1937’ de İspanya iç savaşı |
|
sırasında bombalanan Guernica şehrini anlatmıştı. Bilinen bir hikayedir. |
|
II. Dünya savaşı sırasında Picasso’nun evine soruşturma için gelip res… |
|
gören bir Nazi subayının „Bu resmi siz mi yaptınız?“ sorusuna Picasso, |
|
„Hayır, siz yaptınız“ cevabını verir. |
|
|
|
Sanatçı Zehra Doğan’ın cezası, Türkiye’de güzel sanatlar camiasında… |
|
karşı şimdiye kadar alınmış en sert önlem. Fakat ilk değil. Aralık 201… |
|
aralarında sanatçı Pınar Öğrenci ve Atalay Yeni’nin de bulunduğu “Ba… |
|
İçin Yürüyorum İnisiyatifi“nden (I am walking for peace) 24 kişi göz a… |
|
alınmıştı. |
|
|
|
## Sanata yönelik baskının işaretleri |
|
|
|
Türkiye'de sanata yönelik baskının işaretleri, yadsınamaz bir şekilde ç… |
|
önceden veriliyordu. 2012 yılında New York Times’ta, İstanbul’un sanat |
|
ortamının nasıl kaygan bir zemin üzerinde durduğunu ironi dolu bir dille |
|
anlatan “The Istanbul Art-Boom Bubble“ başlıklı bir makale yayınlanmı�… |
|
|
|
Fakat sanat camiasından hiç kimse, son yıllardaki kadar hızlı bir yıkım |
|
beklememişti. 2016 yılının başında SALT sanat merkezinin iki binasından |
|
biri kapandı. Aynı yıl içinde Akbank, açılıştan bir hafta önce savaş … |
|
barış konularını içeren “Post-Peace“ sergisini iptal etmek zorunda kal… |
|
Darbe girişiminden hemen sonra ikisi de küçük çaplı olan Çanakkale ve Si… |
|
Bienalleri iptal edildi. Londra’lı fuar girişimcisi Sandy Angus henüz daha |
|
yeni temellerini attığı Art International fuarını kapattı. |
|
|
|
Ekim 2016’da Türkiye, AB kültür programı “Kreatif Avrupa“ üyeliğini, |
|
Dresden Senfoni Orkestrası’nın Ermeni Soykırımı’nı anma konserine des… |
|
vermesi sebebiyle geri çekti. |
|
|
|
2016’da gerçekleşen sanat fuarı Contemporary Istanbul’da tekbir getirerek |
|
içeri dalan aşırı dinci grup, İstanbul’lu sanatçı Ali Elmacı’ya ait… |
|
heykelin kaldırılmasına sebep oldu. Şili'li Isabel Croxatto Galeri |
|
standında bulunan söz konusu mayolu kadın heykelinin üzerine, II. |
|
Abdülhamid’in portesi resmedilmişti. |
|
|
|
Yine geçtiğimiz yıl sanatçı Ahmet Güneştekin'in, İstanbul'da bir AVM’… |
|
önünde bulunan Konstantiniyye isimli büyük formatlı heykeli , AVM |
|
yönetimince tehdit ve protestolar sonucu kaldırıldı. Yobaz kesime, heykelin |
|
Hristiyanlığı hatırlatan ismi bile fazla gelmişti. Halbuki “Konstantiniy… |
|
bir zamanlar Yunanca “Konstantinopolis“ kelimesinin Arapçalaştırılmış… |
|
olmasına rağmen, protestocular için yeterince “Türk“ değildi. |
|
|
|
Dolayısıyla, New York Times’ın keşfettiği “Boom Bubble“ yaşanan iko… |
|
(bir anlamı ile put kırıcılık) yüzünden sönmüş olmalı. |
|
|
|
## Baskıya rağmen gelişmeler |
|
|
|
Diğer taraftan hala gelecek vaat eden gelişmeler de devam ediyor. Eski bir |
|
bira fabrikası olan Şişli’deki buluşma noktası Bomontiada’da “Alt Art |
|
Space“ açıldı. Antika ve tasarım semti olarak bilinen Çukurcuma’da kar |
|
amacı gütmeyen ve yeni medya sanatına yoğunlaşan “Blok Art Space“ adı… |
|
bir mekan kuruldu. Eskiden işçi sınıfına ait bir semt olan Dolapdere’de … |
|
Koç bünyesine ait çağdaş sanat müzesi temelleri atılıyor. Aynı zamanda… |
|
yılında tasarımını mimar Zaha Hadid’in yaptığı, iş dünyasından Dem… |
|
Cengiz Çetindoğan çiftinin 2000’den fazla sanat eseri koleksiyonunu |
|
kapsayan bir mekan açılacak. |
|
|
|
Fakat tüm bu gelişmelere rağmen bölgedeki sanatın artık korku ve otosans�… |
|
içinde olduğu göz ardı edilemez. İstanbul’un bağımsız sanat merkezi |
|
Depo’nun henüz kapanmamış olması bir mucize. Daha önce tütün deposu ol… |
|
kullanılan alan, 2005 yılında İstanbul Bienali için ilk defa sanat galerisi |
|
olarak kullanıldı. 2009’dan beri İstanbul’un en önemli “Independent“ |
|
(bağımsız) sanat merkezi. Anadolu Kültür Vakfı çatısı altında yürüt… |
|
kurumun liberal Yönetim Kurulu Başkanı Osman Kavala, Türk ekonomisinin en |
|
etkili kişilerinden biri. Lakabı Kızıl Milyarder olarak bilinen Kavala da |
|
artık hükümet tarafından yakın markaja alınanlardan. |
|
|
|
Ayrıca Depo içerisinde sloganı „Açık Radyo evrenin her türlü sesine, |
|
rengine ve titreşimine açıktır“ olan Açık Radyo bulunuyor. 2013’teki … |
|
Protestoları“nda dinleyicilere ulaşan radyo, çevrecilerin ve insan hakları |
|
gruplarının sesi haline gelmiş durumda. |
|
|
|
İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) ise bu kötü gidişata rağmen Eylül … |
|
için 15. Istanbul Bienali’ni “A good neighbour“ (İyi komşu) adı altı… |
|
hazırlamaya devam ediyor. Asıl sorun ise Bienal’in homoseksüelliklerini |
|
saklamayan kuratör çift Elmgreen ve Dragset ile sorunsuz bir şekilde |
|
çalışıp çalışamayacağı. Neden mi? Gece klubü Reina’ya yapılan ter�… |
|
saldırısından bir gün önce İstanbul Atatürk Havaalanı’nda eşcinsel m… |
|
Barbaros Şansal’a linç girişiminde bulunulduğunu hatırlayalım… Sanat�… |
|
ve kuratörler, “Eğer susarsak sonunda diktatörler kazanacak“ diyerek |
|
Bienal’i her şeye rağmen sürdürme kararlarını savunuyor. |
|
|
|
## Faşizme doğru |
|
|
|
Yaşanan olaylar, Türkiye’nin faşizme doğru yol aldığının göstergesi.… |
|
durumda sanatın ve sanatçının bu gidişata olan tepkisi daha da önem |
|
taşıyor. Sanata karşı tehditlerin arttığı bu gibi dönemlerde, sanatçı… |
|
birbirleriyle diyaloğa ve dayanışmaya yönelebilmesi, içinde olduğumuz |
|
gidişatın yönünü de belirleyebilir. Sadece ülke içindeki sanatçılarla … |
|
değil, Avrupalı kültür enstitüleri de dahil bütün dünya sanatçılarıy… |
|
dayanışmaya yönelmek gerekli. |
|
|
|
Yazının başında değindiğim Zehra Doğan’ın sanat anlayışı, dayanı�… |
|
nasıl olması gerektiğinin sinyalini veriyor aslında. Doğan’a göre, “S… |
|
fırçasını baskıcılara karşı bir silah olarak kullanmalı.“ |
|
|
|
Bunun örnekleri yok değil. Geçen sonbahar Depo’da sanatçı Berat Işık�… |
|
“Are you still alive?“ (Hala hayatta mısın?) adı altında topladığı e… |
|
sergiledi. Eserlerinde Türk Güvenlik Kuvvetleri’nin yıkıma uğrattığı |
|
Diyabakır’daki halkın hayat koşullarını işleyen Işık, yıkımı eleş… |
|
|
|
Hala hayatta mısın? sorusu, yıkıma uğrayan İstanbul’un sanat camiası i… |
|
de pekala geçerli. Yaşanan baskının boyutları ileride sanat camiasının |
|
başına gelebilecekleri gösteriyor. Çoğu sanatçının ve kuratörün bavul… |
|
hazır bir şekilde beklemelerine şaşırmamalı. “Göç“, “B Planı“ … |
|
kalma modu“ bu aralar şehirde en çok duyulan kelimeler haline geldi. |
|
|
|
5 Apr 2017 |
|
|
|
## AUTOREN |
|
|
 |
Ingo Arend |
|
|
|
## TAGS |
|
|
|
taz.gazete |
|
taz.gazete |
|
Kültür |
|
taz.gazete |
|
taz.gazete |
|
|
|
## ARTIKEL ZUM THEMA |
|
|
|
Kunst in der Türkei: Zwischen Angst und Selbstzensur |
|
|
|
Die Lage der Bildenden Kunst am Bosporus wird immer prekärer. Die erste |
|
Künstlerin muss ins Gefängnis. |
