 |
# taz.de -- Havalimanındaki DHL inşaatında iş cinayeti: Alman sermayesi iç… |
|
|
|
> DHL firmasının İstanbul Havalimanı'ndaki şantiyesinde, gerekli güvenlik |
|
> önlemleri alınmadığı için 19 yaşında bir işçi öldü. Sorumluluk Al… |
|
> şirketin mi? |
|
|
 |
Bild: DHL, İstanbul Havalimanı'na 135 milyon avro değerinde bir yatırım ya… |
|
|
|
DHL'nin İstanbul Havalimanı'nda kurduğu kargo merkezinin şantiyesinde 4 |
|
Kasım Pazartesi günü büyük bir telaş vardı. Şantiyeyi tepeden tırnağa |
|
temizlemek için uzun bir mesai yapıldı. Merdiven kenarlarına demir |
|
korkuluklar dikildi. Asansör boşlukları güvenliğe alındı. Akşam çalı�… |
|
kolaylaştırmak için yüksek yerlere aydınlatma kuruldu. Bodrum katındaki |
|
ıslanmış elektrik kabloları toparlandı. Ancak temizlik yeterli değildi. D… |
|
için bu inşaatı üstlenen Berko İnşaat'ın taşeronlarından biri, tüm |
|
çalışanlarını öğle yemeğinden sonra bir araya topladı. İşçilere, g�… |
|
kurallarına uymadıkları takdirde para cezası kesileceği tebliğ edildi. |
|
İşçiler, tüm kurallara uyacaklarına dair kendilerine verilen kağıtları |
|
imzaladılar. |
|
|
|
Bu telaşın sebebi Almanya'dan gelen DHL heyetinin Salı günü şantiyeyi |
|
ziyaret edecek olmasıydı. Ziyaretin gerekçesiyse, şantiyede çalışan 19 |
|
yaşındaki işçi Mehmet Aydın'ın 30 Ekim akşamı mesaisinin ardından asan… |
|
boşluğuna düşerek ölmesiydi. Aynı şantiyede çalışan ve gördüklerini |
|
taz.gazete'ye aktaran Ahmet Karakaya*, Mehmet Aydın'ın düştüğü asansör |
|
boşluğunda yapılan temizliği anlattı: „O kadar kan akmış ki, kanı |
|
temizliyorlardı. Alçı tozunu kanın üstüne serptiler.“ |
|
|
|
İstanbul Havalimanı geçen yılın Ekim ayında yolcu trafiğine açılmış … |
|
da, işçiler şantiyelerde ölmeye devam ediyor. İstanbul Havalimanı'ndaki |
|
kötü çalışma koşulları, Berlin Brandenburg Havalimanı'ndan beş kat bü… |
|
olan bu havalimanının 42 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmasını mümkün |
|
kıldı. Şu ana kadar inşaatta 58 işçi öldü. Beş şirketten oluşan İGA |
|
konsorsiyumu, havalimanı inşaatında yüzlerce küçük şirketten oluşan bir |
|
taşeron sistemi kurdu. [1][Ana yüklenicilerin maliyetlerini düşüren bu |
|
sistem], işçiler [2][paralarını alamadığında,] yaralandığında ya da |
|
öldüğünde, sorumluluğu patronlardan alıp taşeronlara yükledi. 30 Ekim'de |
|
ölen Mehmet Aydın da, İstanbul Havalimanı'ndaki DHL kargo merkezi inşaatı… |
|
üstlenen Berko İnşaat'ın taşeronu HT Mekanik'te çalışıyordu. |
|
|
|
Taz.gazete, Nisan ayında [3][İstanbul Havalimanı ile ilgili bir dosya] |
|
yayımladı ve dosya kapsamında bu projeye dahil olan büyük Alman |
|
şirketleriyle de iletişime geçti: 143 yolcu köprüsünü tedarik eden |
|
[4][ThyssenKrupp, duty free alanını işleten Heinemann, kargo merkezi kuran |
|
DHL] ve diğerleri. O dönem DHL'nin inşaatı henüz başlamamıştı. İstanb… |
|
Havalimanı'nda 34 bin metrekarelik bir alana 135 milyon avro değerinde bir |
|
yatırımla kuracağı kargo merkezi hakkında, özellikle de hangi inşaat |
|
firmasıyla çalışacaklarına dair sorduğumuz soruları yanıtlamayan DHL, |
|
Türkiye'nin „uygun coğrafi konumu ve artan talep“ nedeniyle bu yatırımı |
|
yapmaya karar verdiklerini ifade etmişti. Şubat ayında başlayan kargo |
|
merkezi inşaatının Aralık sonunda bitmesi planlanıyor. |
|
|
|
19 yaşındaki Mehmet Aydın'ın ölümü, bazı önemli soruları bir kez daha |
|
gündeme getirdi. Şantiyede yeterli güvenlik önlemleri alınmış mıydı? M… |
|
Aydın’ın ölümünden sorumlu olan yalnızca HT Mekanik ya da Berko İnşaa… |
|
Yoksa DHL'nin de bu iş cinayetinde sorumluluğu var mı? |
|
|
|
## Karanlıkta asansör boşluğuna düştü |
|
|
|
Mehmet Aydın’ın öldüğü gün, aynı isimli akrabası Mehmet Aydın (36) … |
|
birlikteydi. Anlattığına göre 30 Ekim günü akşam saat yedi buçukta fazla |
|
mesaileri sona erdi. Takımları toparladılar. Karanlıkta, telefon ışığı… |
|
yardım alarak çıkışa doğru yürüyorlardı. Aralarında beş metre vardı… |
|
(aslında 2. dereceden kuzenler, ama birbirlerine amca-yeğen diye hitap |
|
ediyorlardı) Mehmet Aydın, 3. kat merdivenlerine adımını attığında |
|
yeğeninin çığlığını duydu; ve ardından gelen çarpma sesini. Önlem al… |
|
asansör boşluğunu karanlıkta merdiven girişi zanneden yeğen Aydın, 20 me… |
|
yükseklikten bodrum katına düşmüştü. Aşağı koştuğunda akrabasının… |
|
bedenini asansör boşluğunda buldu: „Onu kucağıma aldığımda şok geçi… |
|
Ambülans ya da doktor yoktu. Yarım saat sonra savcı ve jandarma geldi. |
|
Tutanak tuttu.“ |
|
|
|
Aydın'ın ölümünün ertesi günü, şantiyede çalışan 300 kadar işçi i… |
|
çıkmadı. İnşaatta çalışan Ahmet'in iddiasına göre Cuma sabahı şanti… |
|
Barbaros Kosif, iş bırakan işçilere çalışmaya devam etmeleri gerektiğini |
|
söyledi. Güvenlik önlemleri alınmadan çalışmayacaklarını belirten iş�… |
|
ve şantiye görevlileri arasında arbede çıktı. Barbaros Kosif taz.gazete'n… |
|
sorularını yanıtsız bıraktı. Çalışma Bakanlığı'ndan iki kişi Cumar… |
|
şantiyeyi denetlemeye geldi. Bir grup işçi bunun üzerine işbaşı yaparken, |
|
Aydın'ın çalıştığı HT Mekanik, Pazartesi gününe kadar işe çıkmadı… |
|
nihayetinde güvenlik önlemlerinin alınmasıyla şantiyede işler normale |
|
döndü. Peki güvenlik önlemlerinin alınması için 19 yaşında birinin öl… |
|
mi gerekiyordu? Ya da daha kötüsü: Güvenlik önlemleri yalnızca DHL’nin |
|
denetime geleceğinin duyulmasından sonra mı alınmaya başlandı? |
|
|
|
Konuyla ilgili taz.gazete'ye açıklama yapan DHL sözcüsü, „İstanbul |
|
Havalimanı'ndaki binamızın inşaatından sorumlu olan Berko İnşaat, kendi … |
|
üstlenici firmasında çalışan bir kişinin 30 Ekim günü meydana gelen kaz… |
|
hayatını kaybettiğini iletmiştir.“ dedi. Sözcü, Türkiye'deki yetkilile… |
|
„yakın temasta“ olduklarını ve soruşturmayı „kayıtsız şartsız“ |
|
desteklediklerini beyan etti. Soruşturmanın devam etmesi nedeniyle daha |
|
fazla bilgi veremeyeceğini söyleyen sözcü, „Ailesinin, tüm akrabaların�… |
|
Berko çalışanlarının ve meslektaşlarının acısını paylaşıyoruz.“ … |
|
yetindi. DHL'nin Türkiye şubesi ve Berko İnşaat da Aydın'ın ölümüyle i… |
|
sorduğumuz soruları yanıtsız bıraktı. |
|
|
|
DHL'nin şantiyede yaşanan iş cinayetiyle ilgili sorumluluk alıp almayacağı |
|
belli değil. Ancak geçmişte benzer bir olayın ardından yaşananlar bir fik… |
|
veriyor: 11 işçi, 2012 yılında İstanbul'daki bir alışveriş merkezinin |
|
şantiyesinde kaldıkları çadırlarda çıkan yangın sonucu can verdi. İşv… |
|
bir Alman firması olan ECE’ydi. Otto Versand Grubu'na bağlı olan bu şirke… |
|
hiçbir sorumluluk üstlenmemişti. ECE, inşaattaki işçilerin kaldığı yer… |
|
sorumlu değildi. Türkiye’de açılan dava hala devam ediyor. Çadır yangı… |
|
hayatını kaybedenlerin aileleri 7 yıldır adalet arıyor. |
|
|
|
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde Şehir ve Bölge Planlama Böl�… |
|
Öğretim Görevlisi Aslı Odman, taşeron firma için çalışırken ölen iş… |
|
patronların sorumlu olduğunu söylüyor: “Hukuken de ahlaken de ana firma |
|
sorumludur.“ İş cinayetlerinde işleyecek bir uluslararası ceza hukuku |
|
sisteminin önemini vurgulayan Odman, “işçi sağlığı ve diğer hak ihlal… |
|
bağlamında da mücadeleler oluşturulmaktadır.“ ifadelerini kullandı. |
|
|
|
## „İşçiler kardeş, patronlar kalleştir“ |
|
|
|
Ahmet Karakaya'ya göre, Mehmet Aydın'ın ölümü kolaylıkla önlenebilirdi: |
|
„Aydınlatmanın her kat için maliyeti 2 bin lira. 3 kat, 6 bin lira (940 |
|
avro). 6 bin lira maliyetten kaçıldığı için bunlar oldu. Aydınlatma |
|
olsaydı, asansör boşluğuna düşmezdi.“ Şirketin güvenlik anlayışın�… |
|
yetersiz olduğunu söyleyen Ahmet, „Tamamen güvenliksiz bir şirket, |
|
insanların canını hiçe sayıyorlar.“ dedi. Şantiyede aydınlatılma prob… |
|
birkaç kez güvenlik sorumlularına ilettiklerini söyleyen Ahmet, „Oradaki |
|
güvenlik sorumluları seslerini çıkartmadılar. Ayakkabı, baret dışında … |
|
önlem almadılar. ‚Biz bunları şirket yetkililerine bildirdik. Şirket |
|
yapmadı‘ dediler. Cinayetten sonra her önlemi aldılar.“ dedi. |
|
|
|
Amca Mehmet Aydın, kazanın ertesi günü cenazeyi alıp Van'a gitti. Bir |
|
haftadır taziye ziyaretlerinin sürdüğünü söylüyor. Aradan geçen zaman |
|
içerisinde Berko İnşaat'tan kimsenin aile ile iletişime geçmediğini |
|
belirtiyor: „Niye aramadılar, anlamış değilim.“ Bu süre boyunca onunla |
|
yalnızca şantiyede çalışan işçiler dayanışmış. İşçilerin şantiye… |
|
iş cinayetinden sonra iş bırakması, Aydın'a moral vermiş: „Bu sözün d… |
|
olduğunu öğrendim: İşçiler kardeş, patronlar kalleştir“. |
|
|
|
Mehmet Aydın da, Ahmet Karakaya gibi şantiyedeki güvenlik şeflerine |
|
defalarca aydınlatma konulması gerektiği uyarısında bulunduklarını ifade |
|
ediyor: „Mesaiyi bitiriyorsunuz, kapkaranlık. Bir projektörün parası nedi… |
|
Yolumuzu cep telefonlarımızla aydınlatıyorduk. Cep telefonumuz olmak |
|
zorunda mı?“ İnşaatın hızlı bir şekilde tamamlanması için çalışan… |
|
yapıldığını söyleyen Aydın, çoğu zaman fazla mesai çalıştıklarını |
|
aktarıyor: „Normal mesai sabah 8, akşam 5. Ama genelde 8'den 8'e |
|
çalışıyorduk. Israr ediyorlardı. Her gün de fazla mesai yapılmaz ki! Asg… |
|
maaşın üstüne fazla mesai ücreti nedir ki? Köyümde çobanlık yapsaydım… |
|
kat daha iyiydi.“ |
|
|
|
Mehmet Aydın henüz işe geri dönüp dönmeyeceğini bilmiyor. Aileyi Van'da |
|
ziyaret eden HT Mekanik'teki patronu, ona taziyeden sonra istediği zaman |
|
dönebileceğini söylemiş. Ancak Aydın için, yeğeninin cansız bedenini |
|
kollarında tuttuğu o şantiyeye geri gitmek kolay değil: „Ancak ekonomik |
|
kriz var; başka iş de yok. Ödemem gereken taksitlerim, kredilerim var. Ne |
|
yapacağımı bilmiyorum.“ |
|
|
|
*İsim redaksiyon tarafından değiştirilmiştir |
|
|
|
8 Nov 2019 |
|
|
|
## LINKS |
|
|
 |
[1] https://gazete.taz.de/tr/article/?article=!5586494 |
|
[2] https://www.evrensel.net/haber/375614/milasta-ucretleri-odenmeyen-insaat-is… |
|
[3] https://taz.atavist.com/istanbul-havalimani#chapter-4846123 |
|
[4] https://gazete.taz.de/tr/article/?article=!5589227&searchterm=istanbul+… |
|
|
|
## AUTOREN |
|
|
|
Ali Çelikkan |
|
Volkan Ağar |
|
|
|
## TAGS |
|
|
|
taz.gazete |
|
Toplum |
|
Politika |
|
taz.gazete |
|
|
|
## ARTIKEL ZUM THEMA |
