 |
# taz.de -- Tünay Akdeniz: Türkçe Punk'un babası |
|
|
|
> Devletin vatandaşın özel hayatına saldırdığı, toplumun gelenek, ahlak… |
|
> otoriter modernizm arasına sıkıştığı bir dönemde seks üzerine açık… |
|
> şarkı söylemek Punk mıdır? |
|
|
 |
Bild: Akdeniz Türkiye’de punk'un öncüsü olarak görülüyor. |
|
|
|
Punk ne demek? İnsan Tünay Akdeniz’in eski parçalarının derlendiği „T… |
|
Godfather of Turkish Punk“ adlı albümü dinlerken kendisine bunu soruyor. |
|
Şarkılar 1975 ile 1978 yılları arasında yapılmış. Türk-Alman kuruluşu |
|
Ironhand Records takdir edilecek bir şekilde bu şarkıları Kasım 2017'de |
|
tekrar piyasaya sürdü. |
|
|
|
Müzikal açıdan bakacak olursak, esas itibarıyla Akdeniz, punk müzik |
|
yapmıyor. O daha çok boyun eğmeyen, kışkırtan punk duruşunu benimsemiş |
|
biri; Akdeniz’in minimalist şarkı sözleri bugün bile etkileyici. Sözlere |
|
eşlik eden müzik ise daha çok hard rock tarzıyla örtüşüyor. Hard rock |
|
ritmik olarak punk müzikten daha kompleks ve daha melodik bir yapıya sahip. |
|
Tüm bunlara rağmen Akdeniz Türkiye’de punk'un öncüsü olarak görülüyo… |
|
|
|
## Darbeler arasında rock müzik yapmak |
|
|
|
Türkiye’de 70’li yıllarda punk ne anlama geliyordu? O zamanlar Türkiye, |
|
hükümeti generaller tarafından iki kez devrilmiş bir ülkeydi. İslamcı |
|
partilerin yükselişte olduğu ve ilk defa hükümette yer aldığı dönemler… |
|
Generaller bir kez daha yönetime el koymadan önce solcularla sağcılar |
|
arasındaki sokak çatışmaları şiddetlenmişti. |
|
|
|
O dönemde Tünay Akdeniz ceketinin üzerine iliştirdiği et parçalarıyla poz |
|
veriyor, seks üzerine şarkılar söylüyor ve şarkılarını yasaklayan devl… |
|
radyo ve televizyon kurumu TRT’ye karşı –başarılı olmasa da- dava aç�… |
|
|
|
Akdeniz’in müzik hayatı ilkokulda başladı. İlkokulda mandolin çalmasın… |
|
öğrendi ve geleneksel halk müziğine ilgi duydu. Ortaokulda darbuka ve |
|
bağlamayla tanıştı. Babası maden mühendisi olarak iş bulduğu için aile, |
|
Akdeniz'in doğum yeri olan Sivas-Divriği’den Karadeniz Bölgesi’ndeki |
|
Karabük’e taşındı. Karabük’te en sevdiği enstrüman olan bateriyi ke�… |
|
ve okuduğu lisede ilk rock-n-roll müzik grubunu kurdu. Grubun adı |
|
„Gölgeler“ oldu. Gölgeler, 1969 yılında efsane sanatçı Erkin Koray’… |
|
konserinde ön grup olarak sahneye çıktı. |
|
|
|
Akdeniz daha sonra makine mühendisliği okuduğu İstanbul’da gitar çalmaya… |
|
şarkı söylemeye başladı. Müziği daha sertleşmişti. Gölgeler’den son… |
|
Çığrışım'ı kurdu. Grubun yaptığı müzik folk-pop türündeydi. Çığ… |
|
„birlikte gürültü çıkarmak“ anlamını taşıyor. Akdeniz Bölgesi’n… |
|
başında ağlarken yakılan ağıtlar da „Çığrışım“ olarak nitelendi… |
|
|
|
## Kimsenin cesaret edemediği bir tarz |
|
|
|
1970’lerin ortalarında pek çok müzisyen, kentsel yaşama ve Batı türünde |
|
müziğe yönelirken geleneksel müzikal etkilerden uzaklaştılar. Tünay Akde… |
|
ise anadolu müziğiyle batı müziğini birleştirdi. „Tünay Akdeniz ve |
|
Çığrışım“ adıyla Akdeniz, punk tabirini kendi hanesine yazdırdı ve a… |
|
zamanda Türkiye’de daha önce kimsenin cesaret edemediği tarzda müzik |
|
yapmaya başladı. Akdeniz, bir röportajda ilk Türkçe rock şarkılarını da |
|
kendisinin söylediğini dile getirdi. Akdeniz’in kendine özgü sesiyle |
|
söylediği rock şarkılarında karışık bateri ile enerjik gitar soloları … |
|
plana çıkıyor. |
|
|
|
Tünay Akdeniz, kasım ayında çıkan derleme albümündeki pek çok şarkıs�… |
|
kadın-erkek ilişkisini işliyor. „Salak“ adlı şarkıda karısı tarafı… |
|
aldatılan bir adamla dalga geçiyor. „Babam Yazdı Ben Besteledim İşte Aş… |
|
Tarifi“ şarkısında bir ilişkinin tanışma, flört ve seks aşamaları ko… |
|
ediniliyor. „Dişi Denen Canlı“ adlı seksist nüanslar içeren şarkıda … |
|
kadının portresini çizerken daha da ileri gidiyor. |
|
|
|
Devletin vatandaşın özel hayatına saldırdığı, toplumun gelenek, ahlak i… |
|
otoriter modernizm arasına sıkıştığı bir dönemde süsleyip püslemeden … |
|
üzerine açıkça şarkı söylemek Punk mıdır? İnternet gazetesi soL Haber… |
|
Murat Beşer, Akdeniz’in hikayesini anlatıyor. Tüm zorluklara rağmen bu |
|
hikayede dramı, tutkuyu görüyoruz. „Rock“ kelimesinden ötürü plak |
|
şirketleri tarafından geri çevrilen bir hard-pop hayranının hikayesini |
|
okuyoruz. |
|
|
|
1975 yılı, Kurban Bayramı’nın arifesinde Tünay Akdeniz demo kasetlerini |
|
İstanbul’daki Kent Plak’a vermek için yola çıkıyor. Plakevi’nin sahi… |
|
kayıtlarını dinletmek isteyen sanatçıyı, yağmurda sırılsıklam ısland… |
|
için sempatik buluyorlar ve kabul ediyorlar: Parasız pulsuz bir müzisyen, |
|
baterisini stüdyoya taşıyan taksiciye ücreti para yerine deri ceketini |
|
vererek ödüyor. 12 Eylül 1980 tarihindeki darbenin ardından çelik |
|
fabrikasındaki işini kaybettiğinde bile pes etmiyor. |
|
|
|
Zorlu neoliberal politikaların hakim olduğu 80 sonrası dönemden Tünay |
|
Akdeniz de nasibini alıyor. İşşizliği altı yıl sürüyor. Altı yılın … |
|
Üsküdar’da bir plakçı dükkanı açıyor. Dükkanın adını „Melodi“… |
|
öncelikle hard rock ile heavy metal plakları satıyor. Albümleri posta |
|
yoluyla ülkenin diğer bölgelerine de gönderiyor. Dükkan benzer fikirli |
|
insanların buluşma noktasına dönüşüyor: Hem satış yapılıyor hem de f… |
|
alışverişinde bulunuluyor. |
|
|
|
## 80'li yıllar ve Akdeniz'in açtığı yol |
|
|
|
Akdeniz 1987 yılında dükkanını yeni lisans yasası sebebiyle kapatmak |
|
zorunda kalıyor. Bir kez daha devlet yoluna set çekiyor. O zamana kadar |
|
punk müzik grubu olmayan Türkiye’de 1987’de ilk „gerçek“ punk grubu |
|
kuruluyor: Headbangers. Batıda punk ölü ilan edilmiş, çoktan tarihe |
|
karışmışken, bu tarz Türkiye’de on yıllık bir gecikmeyle başlıyor. |
|
|
|
Tünay Akdeniz kariyerinde yalnızca üç 45’lik yaptı ama kendisinden sonra |
|
gelen genç rock gruplarının önünde yeni yollar açtı. Müzik eleştirmeni… |
|
yazar Naim Dilmener, Akdeniz'in müziği için „Bizim buraların ruh halleri, |
|
olduğu gibi şarkılara aktarılmıştır. Söz ve melodileri Batılı |
|
meslektaşlarının paralelinde değil, tamamıyla kendine özgü bir biçim ve |
|
tarzda yeniden yaratmıştır.“ ifadelerini kullanıyor. |
|
|
|
Kuruluşunda Batı'yı kendine örnek almış bir ülkenin, askeri darbelerle h… |
|
dönemde otokratik uygulamalara maruz bırakılan toplumu için Batı'nın |
|
müziğinden esinlenmek bir ikilem taşıyor. Akdeniz'in müziği bir yandan |
|
Batı'dan ilham alırken, her daim içinde bulunduğu toplumun sıkışmış ruh |
|
halini yansıtıyor. Akdeniz’e Punk etiketini yapıştıran kişi, „Çığr… |
|
grubunun yapımcısı Nazmi Şenel olsa da Akdeniz’i Türk punk müziğinin �… |
|
yapan unsur tam olarak da bu. |
|
|
|
18 Sep 2018 |
|
|
|
## AUTOREN |
|
|
 |
Volkan Ağar |
|
|
|
## TAGS |
|
|
|
taz.gazete |
|
Kültür |
|
taz.gazete |
|
|
|
## ARTIKEL ZUM THEMA |
