 |
# taz.de -- Alman rüyasının sonu: „Bana muz verme, insan gibi maaş ver“ |
|
|
|
> Berlin'e son dönemde gelen göçmenlerin büyük bir kısmı güvencesiz ça… |
|
> koşulları ile karşılaşıyor. Pek çok kişi, Türkiye'den ayrılırken |
|
> kafalarında olandan farklı bir hayat yaşıyor. |
|
|
 |
Bild: Mahir Gümüş, Arvato şirketinde yaptığı işi “sosyal medya çöp�… |
|
|
|
Mahir Gümüş* beş yıl önce Berlin’e geldiğinde, günün birinde para ka… |
|
için yapacağı işin intihar ve işkence videoları izlemek olacağını |
|
bilmiyordu. Öğrencilik yıllarından beri Türkiye’de sanat etkinliklerinin |
|
organizasyonunda çalışan Gümüş, Gezi olayları sonrasında Türkiye'de |
|
çalıştığı sektörün dağıldığını gördü ve bu alanda çalışmaya … |
|
için Berlin’e geldi. Ancak burada istediği mesleği yapmak için gerekli |
|
bağlantılara ve ayrıcalıklara sahip olmadığını fark etti. |
|
|
|
Göçmenler aracılığıyla bulduğu işlerde bir müddet evraksız ve sigorta… |
|
olarak çalışan Mahir Gümüş, bir süre sonra Facebook için taşeronluk ya… |
|
Arvato adlı şirkette asgari ücrete çalışmaya başladı. “Sosyal medya |
|
çöpçülüğü“ olarak adlandırdığı bu işteki görevi, Facebook kullan… |
|
şikayet ettiği cinayet, intihar, tecavüz ve işkence içerikli görüntüleri |
|
izleyip bunları silmekti. Günde 900 içerik kontrol etmesi gerekiyordu: |
|
“İzlediğim bir tecavüz videosunun ardından bir kriz geçirdim, bünyem bu… |
|
devam etmeme izin vermedi.“ 30 yaşındaki Gümüş, şimdi bir kuru temizleme |
|
şirketi için şoförlük yapıyor. |
|
|
|
Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre 2018 yılında 136 bin T.C. |
|
vatandaşı Türkiye’yi terk etti. [1][Federal Göç ve Mülteciler Dairesi�… |
|
sayılarına göreyse bu insanlardan 47 bin 449’u Almanya’ya geldi. Almanya… |
|
“Yeni Dalga“ olarak adlandırılan bu kitle çoğunluklu olarak 20 ile 35 y… |
|
arasındaki üniversite öğrencisi veya mezunu gençlerden oluşuyor. |
|
Türkiye’den bakıldığında bu insanlar Almanya’da güvence ve konfor iç… |
|
yaşıyor. Alman kamuoyu ise yeni gelenlerin 60 ve 70’lerdeki göç dalgasın… |
|
farklı olduğunu düşünüyor. Peki eski ve yeni gelenler arasında çalışma |
|
koşulları açısından gerçekten büyük farklar var mı? Üniversite eğiti… |
|
almış, İngilizce konuşan Türkiyeliler Almanya’da güvenceli hayatlar |
|
kurabiliyorlar mı? |
|
|
|
Mahir Gümüş, Berlin’e gelen, istediği işi yapamayan ve ailesinden destek |
|
almayan birinin karşısına çıkan ilk seçeneğin eski kuşağın kurduğu |
|
işletmelerde sigortasız çalışmak olduğunu anlatıyor: garsonluk, temizlik |
|
işleri, nakliyecilik gibi işler. “Bu işlerde beraber çalıştığım insa… |
|
Doğu Avrupalılar, Türkiyeli göçmen ailelerin çocukları ve Suriyeli |
|
mültecilerdi. Saatlik asgari ücret yasal olarak 9 Euro olmasına rağmen 3 |
|
Euro’ya çaycılık yapmamı teklif edenler dahi oldu.“ |
|
|
|
Berlin Özgür Üniversitesi eğitim görevlisi Rauf Kesici, bu tür hikayelerin |
|
emek piyasalarındaki genel durumunun bir yansıması olduğunu, göçün eğit… |
|
ile istihdam arasındaki bağı kopardığını belirtiyor. Kesici'ye göre yeni |
|
göçmenlerin çoğunun Almancayı ve idari yapıyı bilmiyor olmaları, onları |
|
suiistimale daha açık hale getiriyor. Oturma izinlerinin çoğu durumda bir |
|
iş sözleşmesine bağlı olmasının da önemini vurgulayan Kesici, bu durumun |
|
„yeni göçmenlerin emek piyasalarındaki kırılganlığını ve savunmasız… |
|
katladığını“ ifade ediyor. |
|
|
|
## Sosyal medya çöpçülüğü |
|
|
|
Yukarıda anlatılan ekonomik ağın içine girmek istemeyen ve İngilizce |
|
konuşan göçmenlerin ikinci bir seçeneği daha var: Çok uluslu şirketlerin |
|
Türkiye pazarına yönelik ihtiyaçlarını karşılayan taşeron şirketlerde |
|
çalışmak. İnsanları genellikle asgari ücret karşılığında geçici |
|
sözleşmelerle çalıştıran bu seçenekler arasında en popüler olanı ise … |
|
isimli şirket. Yeni dalga göçmenler arasında neredeyse herkesin bildiği, |
|
ancak şirketin çalışanlarına imzalattığı gizlilik kuralları gereği |
|
fısıltılarla bahsettiği bu şirket, Berlin’deki ofisi üzerinden Facebook… |
|
içerik denetimi hizmeti veriyor. 2015 yılından beri bu işi yürüten firman… |
|
bünyesinde Arapça, Türkçe, İtalyanca, Fransızca gibi çeşitli dillerde |
|
içerik denetimi yapan 600 kadar insan çalışıyor. |
|
|
|
Bu işte çalışmayı „kimseye tavsiye etmeyeceğini“ söyleyen Mahir Güm… |
|
göre iş sırasında tanık olunanlar “insanın dünyaya dair asgari bir |
|
iyimserliği kaybetmesine neden oluyor.“ Gümüş, bir süre sonra bu şiddet |
|
görüntülerine karşı duyarsızlaştığını anlatıyor: “Binalardan atla… |
|
intihar eden insanların düşme ve yere çarpma biçimlerini sanki sohbet |
|
edermiş gibi karşılaştırdığımızı hatırlıyorum“. Ancak bu tür bir… |
|
çalışmayı yeni göçmenler için cazip hale getiren çeşitli unsurlar da v… |
|
|
|
Berlin’e 2012 yılında doktora yapmak üzere gelen karşılaştırmalı Edeb… |
|
bölümü mezunu Faik Bakır* (38), Arvato gibi yerlerde çalışmanın görece |
|
cazip hale gelmesini diğer seçeneklerin yıpratıcılığına bağlıyor: “… |
|
geldiğim yıllarda öğrencilere günlük veya haftalık işler bulup onların |
|
gelirlerinden komisyon alan bir ajansa bağlı olarak çalışıyordum. İşler… |
|
düzensizliği ve gönderildiğim işyerlerindeki muamele de çok rahatsız |
|
ediciydi. Bu tür işlerde yıllarca çalıştıktan sonra Arvato’ya başvurm… |
|
gittiğimde profesyonel bir kurumda, benimle aynı dünyaya ait insanlarla bir |
|
ofis ortamında çalışma fikri cazip gelmişti“. |
|
|
|
Şirketin çalışanları arasında Türkiye’den yeni gelmiş doktorlar, |
|
öğretmenler, avukatlar da bulunuyor. Türkiye'deki aile ve arkadaşlarla |
|
konuşurken „Facebook'ta çalışıyorum“ ya da „bilişim sektöründeyim… |
|
esas yapılan işin doğasını saklamaya yardımcı olduğunu söyleyen Bakır, |
|
bunun kimileri için itibar sağlayabildiğine de dikkat çekiyor. Bakır'ın |
|
aktardıklarına göre şirket, çalışanları orada kalmaya motive edecek bir |
|
prim sistemi uyguluyor: “Başka bir kişinin işe girmesine aracı olursanız… |
|
bu kişi belirli bir süre orada çalışmaya devam ederse size prim veriliyor. |
|
Bu saadet zinciri benzeri sistem, hem sizi hem de yeni çalışanı tüm |
|
koşullara rağmen orada tutmayı amaçlıyor.“ |
|
|
|
Faik Bakır’ın aktardıklarına göre şirket, talepler sonucunda çalışan… |
|
psikolojik destek sunmak için bir uzmanla anlaşmış. Ancak Bakır, bu uzman�… |
|
haftada birkaç saatliğine orada bulunduğunu ve uygun bir zaman bulup uzmana |
|
ulaşmanın neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor. Yaşadığı stres nedeni… |
|
Arvato’daki işinden ayrılan Bakır şimdi yeni bir iş arıyor. |
|
|
|
## Güvencesizlik işin tanımı haline geldi |
|
|
|
Esnek çalışma koşullarının en çok kurumsallaştığı ve yeni göçmenle… |
|
olarak istihdam edildiği alanlardan biri de müşteri hizmetleri sektörü. |
|
Esasen bir dramaturg olan ancak Berlin’de geçirdiği beş yıl boyunca |
|
Booking.com internet sitesinin ve N26 bankasının müşteri hizmetleri |
|
bölümünde çalışan Ayşe Bulut* (42), esnek çalışma koşullarının |
|
öngörülemezliği beraberinde getirdiğini söylüyor: “Hayatınla ilgili h… |
|
şeyi planlayamazsın. Eğer çocuğunu doktora götürmek için izin aldıysan… |
|
izin süresini sana ek olarak çalıştırmanın yolunu mutlaka bulurlar.“ |
|
|
|
Bulut'a göre bu şirketler, potansiyel çalışanları cezbetmek için çeşit… |
|
pazarlama stratejileri uyguluyorlar: “Bu sektörde eleman arayanlar genelde |
|
kendini hot, trending, cool olarak pazarlayan start up'lar. Asgari ücretle |
|
insan çalıştırıp bir de ‚taze meyve ve fıstık veriyoruz‘ diye hava |
|
atıyorlar. Bana muz verme, insan gibi maaş ver.“ Talep çok olduğu için de |
|
insanların kullanıp atıldığını söyeyen Bulut, işe yeni alınan elemanl… |
|
eğitim verdikten sonra kendi sözleşmesinin de uzatılmadığını belirtiyor. |
|
|
|
Almanya'ya yakın zamanda gelenlerin maruz kaldığı bu sömürü, yasal ve id… |
|
olarak iyi düzenlendiği iddia edilen Almanya emek piyasalarında nasıl |
|
mümkün olabiliyor? Rauf Kesici'ye göre bu sorunun basit bir cevabı var: |
|
Neoliberalizm. Şirketler, esneklik üzerine kurulu yasal düzenlemeler |
|
sayesinde birçok yükümlülükten ve maliyetten kurtulurken, Almanya'ya yeni |
|
gelen insanları kendi belirledikleri koşullar üzerinden |
|
çalıştırabiliyorlar. Kiel Meslek Yüksekokulu'ndan Vassilis Tsianos'a göre |
|
ise güvencesizlik, üretim sürecinin pek çok aşamasında çalışma hayatı… |
|
düzenleyen baskın bir tema haline geliyor: „Olağanüstü güvencesizlik ve |
|
esneklik artık insanların çalıştıkları işleri deneyimleme biçimini de�… |
|
işin tam da kendisini niteliyor.“ |
|
|
|
Güvencesiz çalışma koşulları içinde yıllarını geçirenler, hayat ile … |
|
beklentilerini de bu koşullara uyarlamaya çalışıyorlar. Ayşe Bulut, tüm |
|
zamanını esas işi saydığı tiyatro atölyelerine ayırmanın ve insanları |
|
politik oyunlar yazmaya teşvik etmenin bir yolunu arıyor. Ancak bu projeler |
|
için gerekli finansmanı bulana kadar müşteri hizmetleri sektöründe |
|
çalışmaya mecbur olduğunu düşünüyor. Mahir Gümüş de çalışacağı … |
|
şansına sahip olmayı bir lüks olarak görüyor. Şu sıralar çalıştığ�… |
|
temizlemecideki koşullardan memnun: “Artık önceliğim, çalıştığım i�… |
|
emeğimin karşılığını alabilmek.“ |
|
|
|
Faik Bakır ise Berlin’e gelme sebebi olan doktora eğitiminden çoktan kopmu… |
|
durumda. Olanak bulursa göçmenlere danışmanlık verebileceği bir işin |
|
eğitimini almak, en geç 40 yaşında bu işi yapmaya başlamak istiyor: “Ara |
|
vermezsem 65 yaşımda en alt kademeden emekli olabilirim. Sadece 25 yıl |
|
çalışmış olacağım için emekli maaşım hayli düşük olacak, ama belki… |
|
parayla hayatımın geri kalanını Doğu Avrupa’nın nispeten ucuz bir ülke… |
|
sürdürebilirim.“ |
|
|
|
*İsimler redaksiyon tarafından değiştirilmiştir |
|
|
|
28 Jan 2020 |
|
|
|
## LINKS |
|
|
 |
[1] https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Forschung/Migrationsberichte/migr… |
|
|
|
## AUTOREN |
|
|
|
Eren Paydaş |
|
|
|
## TAGS |
|
|
|
taz.gazete |
|
Toplum |
|
taz.gazete |
|
|
|
## ARTIKEL ZUM THEMA |
