# taz.de -- Diyarbakır'da madde bağımlılığı: Eroinin gramı 120 lira

	# taz.de -- Diyarbakır'da madde bağımlılığı: Eroinin gramı 120 lira

	> Sur çatışmalarının ardından gençler arasındaki umutsuzluk ve
	> geleceksizlik hissi madde kullanımını arttırırken devlet işlevsel bir
	> çözüm üretmiyor.

	Bild: Jandarmalar 2013'de Lice'deki kenevir bitkilerine harekât düzenlerken

	Diyarbakır Sur'un daracık sokaklarından geçip, soluklanmak için asırlık …
	evinin avlusuna giriyor bir grup kadın. Taş evin mutfağında dövme ile kapl…
	bir çift titrek el, tadımlık bardaklara reyhan şerbeti doldurup, avluya
	gelenlere alelacele ikram ediyor. Hemen akabinde gözlerini tadanlara dikip,
	“Olmuş mu?“ diye soruyor yer yer dökülmüş dişlerinin arasından. Şer…
	suyunu belli ki fazla kaçırmış. Koyultmak için reyhan demeti almaya çarş…
	çıkıyor.

	Kafeye dönüştürülmüş bu Sur evinde ihtiyaç oldukça çalışan eroinman…
	şerbet yaparak o gün 20 TL kazanacağını, bununla eroin alıp, sigara
	saracağını söylüyor. Bugünün Diyarbakır'ında eroinin gramı 120 TL
	civarında. Diğer kentlere kıyasla şaşırtıcı derecede ucuz.

	Hêvî reyhan şerbeti yaptığı kafenin yanındaki eski panjurlu Sur evinde
	halasıyla kalıyor. Burası doğup büyüdüğü, 13 yaşında ilk esrar sigar…
	sardıktan sonra gelip kafasını vurup yattığı ev. O günden beri pek çok
	uyuşturucu çeşidi kullanmış. Ama eroine geçişi görece yeni. Son yedi y�…
	hikâyesi. Bugün 42 yaşında. Durduğu yerde duramıyor, bacakları ve kafası
	istemsiz hareket ediyor. Üniversitede felsefe okumuş. İş bulursa
	masraflarını karşılayıp, yine felsefe bölümünde yüksek lisans yapmayı
	istiyor. Fakat diğer yandan 12 yıl hapis cezası istemiyle yargılandığı d…
	devam etmekte.

	## „Boşlukta gene başlarım“

	„Uyuşturucu kardeşliği yapıyorduk; arkadaşım bulamayınca bana para
	veriyordu, ben de onun için alıyordum ama Türk Ceza Kanunu'nun gözünde biz
	satıcıyız. Cezalar çok ağır. 10 gram uyuşturucunun konu olduğu bu davada
	arkadaşım 22 yıl, bense 12 yıl ceza aldım. Dosya şu anda Yargıtay'da,
	cezamın sadece 18 ayını yattım, onanırsa gidip tamamını yatacağım.“ …
	bağımlılık günlerini, hapiste geçirdiği süre boyunca yendiğini, „iç…
	temizlenme yaşadığını“ anlatıyor. Artık eskiye nazaran daha az eroin
	kullanıyor. Ama kendisini hâlâ bağımlı olarak tanımlıyor.

	Bazen işi var, bazen yok. Hapisten çıktıktan sonra, önceden kendi
	aralarında oluşturdukları alt kültüre mesafeli durduğunu ve yalnızlaşt�…
	söylüyor. „Kentte yaşanan savaş, kopuk aile ilişkilerim gibi nedenler be…
	tekrar başlamaya sevketti. İşsiz olduğumdan kendimi boşlukta hissediyorum,
	bir terapi merkezine gitsem bile boşlukta olduğumdan gene başlarım.“

	Cezaların işlevsiz olduğunu, uyuşturucu satışına aslında sistemin izin
	verdiğini anlatıyor. Doğup büyüdüğü Sur sokaklarında esrarın eskiden …
	her sokakta satıldığını, 2015 yılında yaşanan kent savaşı sonrasında…
	uyuşturucu maddelerin Sur'da çeşitlendiğini paylaşıyor. Hêvî’ye göre…
	meselesi kentte halihazırda bir bağımlılığa dönüşmüş durumda.

	Savaş öncesi dönemde kentin militan Kürt gruplarından YDG-H gençleri bir
	araya gelip, uyuşturucu kullanılan ve satılan yerleri basıyordu. Bu bir
	korku oluşturmuş ve satışları etkilemişti. Fakat bu baskınlar uzun süre
	devam etmedi, zira Diyarbakır Sur'da çatışmalar başladı. Savaş dönemi ve
	hemen sonrasındaki iç göç ve denetimsizlik, eroinin yaygınlaşmasına zemin
	hazırladı. Eroinin hem görece uygun fiyatı hem de satış yapanların artma…
	kullanım oranının yükselmesinde etkili oldu.

	## „Savaş çıkıyor, hayatım pamuk ipliğine bağlı“

	Sosyal hizmet uzmanı Mustafa Altıntop, devletin Diyarbakır’da düşük
	fiyatlarla pazarlanan eroine göz yumarak bilinçli bir yayma taktiği
	uyguluyor olabileceğini düşünüyor: „Genç nüfusun yoğun olduğu yerler…
	savaştan çıkmış gençliğin tehlike arz etmemesi adına böyle bir şey
	uygulanması mümkün. Çünkü bağımlı olan kişi başka şeyle pek uğraş…
	etmek için genelde suça karışır.“

	Altıntop’a göre Sur savaşına tanık olmuş çocuklar ve gençler arasınd…
	umutsuzluk ve geleceksizlik hissi kullanım artışının nedenlerinden.
	„Kentsel dönüşüm ve bozulan mahalle yapısı bunda birer etken. Bu dönem…
	bir çocuk olarak bunlara şahit olmak tek başına atlatabileceğiniz bir
	mesele değil. 'Okusam bile işimden atılıyorum, uğraşsam bile evim
	yıkılıyor, savaş çıkıyor hayatım pamuk ipliğine bağlı’ hissiyatı …
	Madde bağımlılıklarının savaşın yaşandığı diğer bir kent Şırnak'…
	ilçesinde de benzer nedenlerle ciddi boyutlara ulaştığını paylaşıyor.

	Altıntop 18-24 yaş aralığındaki madde kullanıcısı gençlerle ilgili ola…
	2016 yılında yayınladığı araştırması sırasında, mevcut tedavi merkez…
	işlevsizliğine dair edindiği bulguları da paylaşıyor. „Bu merkezlerde
	maddenin muadili ilaçlar veriliyor. Ancak tek başına medikal model bu
	sorunu tam anlamıyla çözemez, çünkü madde bağımlılığı aynı zamanda…
	bir sorun. Koruyucu-önleyici çalışmalar çok önemli, ama Türkiye'nin sosy…
	politika sistemi fonksiyonel koruyucu-önleyici tedbirler sağlayamıyor.
	Bence devlet nezdinde yapılan çalışmalar göstermelik kalıyor.“ diyor
	Altıntop ve ekliyor: „Ulus devlet modellerinde merkezden gelen direktifler
	uygulanır, dolayısıyla yörenin özgün şartlarına yönelik bir ihtiyaç a…
	yapıp ona uygun bir hizmet sunma imkânı olmuyor.“

	Savaşı görmüş bu coğrafyaya özgü bir yaklaşımın olmayışı Hêvî'y…
	düşündürüyor. Kullanmayı bırakmış kişilerin, bağımlıları tedavi
	merkezlerine çekmede önayak olması gerektiği görüşünde. Yoksa tek baş�…
	uzmanların bu işin altından kalkamayacağını düşünüyor.

	## Kayyum atandıktan sonra çalışmalar durdu

	Aslında bu fikir Diyarbakır'da daha önce hayata geçirilmişti. 2014’te
	Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin çatısı altında bir araya gelen mad…
	bağımlılarına yönelik Hevra Danışmanlık ve Destek Merkezi ekibi, “Ads…
	Narkotikler“ adlı grubu oluşturmuştu. Grubu kuranlardan sosyal hizmet
	uzmanı Ümit Çetiner, „Bu grupta bağımlılıktan arınanların tekrar mad…
	bulaşmamak için birbirini motive ettiğini, grubun o dönemde başarılı
	olduğunu“ paylaşıyor. Bunun yanı sıra Diyarbakır'da 2014 yılında resm…
	kurumlar ve sivil toplum organizasyonlarının katılımıyla “Madde Bağıml…
	ile Mücadele Platformu“ da oluşturulmuştu.

	Fakat platform ve Hevra, 2016 yılında Büyükşehir belediyesine kayyumun
	atanmasıyla askıya alındı, bu oluşumlarda çalışanların büyük bir kı…
	işlerini kaybetti. Çetiner de Diyarbakır Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkla…
	Hastanesi'ndeki görevinden KHK ile atıldı. Madde bağımlılığı alanında…
	çalışmalar, bu ihraçlarla sekteye uğradı. Kayyumun atanmasıyla aileler
	Hevra'ya mesafeli yaklaştığı için saha çalışması da durdu. Hevra’nı…
	Diyarbakır'da 14.000 uyuşturucu kullanıcısı olduğunu belirlediği son
	istatistik 2015 yılına ait; o zamandan beriyse istatistik tutulmuyor.

	Diyarbakır'da, toplumun kentin en önemli sosyal sorunlarından biri olarak
	gördüğü madde bağımlılığına, özellikle de eroin bağımlılığına …
	biçimde yaklaşan bir merkez bulunmuyor; ya ilaç tedavisi veriliyor ya da
	psikolojik danışmanlık ve yönlendirme. Fakat kullanıcının arınabilmesi …
	dünyadaki örneklerde olduğu gibi sosyal çevresinin değiştirilmesi ve
	gerekliyse meslek kazandırma eğitimleri alması gerekebiliyor.

	## En yakın Amatem Elazığ'da

	Kentte şu an bağımlılara yönelik ayakta tedavi hizmeti veren ya da
	psikolojik destek sunan çeşitli birimlerin açılması gündemde. Hastanelerin
	ve sivil toplum kuruluşların bünyelerinde açılan bu birimler, terapi,
	danışma ve rehabilitasyon gibi hizmetler sunuyorlar. Ancak Hêvî gibi sosyal
	güvencesi bulunmayan kişilerin buralardan yararlanması mümkün değil.
	Üstelik bu birimler, yataklı tedavi hizmeti de sunamadıklarından soruna
	çözüm getirme konusunda yetersiz kalıyorlar.

	Yetişkinlere yönelik olan yataklı tedavi merkezi Amatem'in Diyarbakır'da
	bir şubesi bulunmuyor. Hevra açık olduğu dönemde maddi imkanı olmayanları
	masraflarını karşılayarak en yakın Amatem'in bulunduğu Elazığ'a yolluyo…
	Artık bu imkân yok. Kentte oluşan yataklı tedavi ihtiyacını karşılamak …
	bir Amatem inşaatına başlandıysa da Sağlık Bakanlığı'ndaki ödenek sı…
	nedeniyle inşaat durduruldu. Ancak bütün bunlar bir yana, Altıntop’a göre
	sorunun gerçekten çözülebilmesi için Sağlık Bakanlığı ile Aile Sosyal
	Politikalar Bakanlığından multidisipliner bir ekip oluşturulup, meseleye
	bütünlüklü bakılması gerekiyor.

	Arka sokakta yeni açılmış bir kafenin sahibi Hêvî’nin çalıştığı y…
	giriyor. Hêvî ona „Eleman arıyormuşsun, özgeçmişimi bırakmak istiyoru…
	beni alır mısın?“ diye seslenirken gözlerine ümitli bir bakış yerleşi…
	Sahibi „Olur, bırak“ derken, yüzünü Hêvî’ye çevirmeden ilerleyip b…
	masaya oturuyor. Hêvî kendi ellerine bakakalıyor, avucunu açıyor. Sol eline
	çizili kuş kanatları ve haç işaretine uzun uzun bakıp gülümsüyor.

	*Kişinin adı kendi talebi üzerine değiştirildi. Hêvî Kürtçe “umut“…
	geliyor.

	29 May 2019

	## AUTOREN

	Figen Güneş

	## TAGS

	taz.gazete
	Kültür
	Toplum
	taz.gazete

	## ARTIKEL ZUM THEMA