 |
# taz.de -- Dr. Feryal Saygılıgil: „Kadınlar nasıl sokağa çıkmasınlar… |
|
|
|
> Feryal Saygılıgil'e göre muhafazakarlaşan Türkiye'de kurulan „cinsiyet |
|
> rejimi“ her geçen gün daha görünür hale geliyor. Buna karşı 8 Mart |
|
> eylemlerinde sokaklara dökülen kadınların sayısı her yıl artıyor. |
|
|
 |
Bild: „Değişmeyi göze almak zorundasın çünkü feminist olmak insanı bi… |
|
|
|
İstiklal Caddesi'nde düzenlenen 8 Mart Feminist Gece Yürüyüşü'ne katıl�… |
|
her seneki gibi yoğun olması bekleniyor. Türkiye'deki kadınlar artan devlet |
|
baskısına karşı hangi sebeplerden dolayı sokağa çıkıyorlar? Son on yı… |
|
kadın haklarını ilgilendiren pek çok önemli olay yaşandı. Bir yandan kad… |
|
yönelik şiddete karşı oluşturulan „İstanbul Sözleşmesi“ imzalanırk… |
|
yandan Kadın ve Aileden Sorumlu Bakanlık’tan “kadın“ ifadesi çıkart�… |
|
Başörtülü kadınların kamusal alan ve parlamentoda çalışmalarının ön… |
|
açılırken, dekolte giyen kadınlar TRT ekranlarında sansürlendi. |
|
|
|
Şort giydiği için halk otobüsünde şiddet gören kadınlar da oldu, yolda … |
|
erkeğin bir kadına şiddet uyguladığını gördüğünde arabasından inip … |
|
eden kadınlar da. İstiklal Caddesi’nin toplumsal hareketlere kapatıldığ�… |
|
ama inadına binlerce kadının caddeyi yürüdüğüne şahit olduk. Bir ileri… |
|
geri adımlarla geldiğimiz noktayı anlamak için feminist sosyolog Dr. Feryal |
|
Saygılıgil ile konuştuk. |
|
|
|
taz.gazete: 8 Mart Türkiye’de kadın hareketinin en görünür olduğu gün.… |
|
türlü toplumsal muhalefetin önüne geçen yasaklar, İstiklal Caddesi’nde |
|
yürüyüş yapan kadınları durduramıyor. Her kesimden kadının sokağa ç�… |
|
caddenin rengarenk görüntüleri yalnızca Türkiye'deki genel gidişata tezat |
|
oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda köklü bir değişimin mümkün olduğu… |
|
hatırlatıyor.Türkiye’de 8 Mart niçin bu kadar önemseniyor? |
|
|
|
Feryal Saygılıgil: Türkiye’de yeni bir “cinsiyet rejimi“ söz konusu. … |
|
yıllarda hükümet son derece planlı ve istikrarlı bir güzergah izledi. Kad… |
|
cinayetlerinin, erkek şiddetinin bu iktidar döneminde artması, Kadın ve |
|
Aile’den Sorumlu Bakanlık’ın isminin Aile, Çalışma ve Sosyal Politikal… |
|
Bakanlığı olarak değiştirilmesi bunun göstergeleri. Son derece aileci bir |
|
sistemle karşı karşıyayız. |
|
|
|
Barış Ünlü’nün ünlü kitabı Türklük Sözleşmesi gibi bir “aile s�… |
|
mevcut. Nasıl ki Türklük Sözleşmesi, Sünni Müslüman erkeklerden oluşan, |
|
kapalı, kendi içine gömülmüş ve sır tutan bir Türklük üzerine kuruluy… |
|
aile de öyle. Daha da geriye gidersek bu, Fransız Devrimi sonrası tarif |
|
edilen erkek yurttaşlığının bu coğrafyada benimsenmiş hali. Kadın buna |
|
karşı çıktığındaysa, ya şiddete uğruyor ya da öldürülüyor. Kadınl… |
|
Kasım’da, 8 Mart’ta nasıl sokağa çıkmasınlar? |
|
|
|
Erkek yurttaşlığından kastınız nedir? |
|
|
|
Buna göre, kadınlar, erkekler gibi yurttaş değillerdi, annelerdi. |
|
Kadınların yurttaşlığı esasında gelecek nesli yetiştirecek olan annelik |
|
üzerinden tanımlanıyordu. Kadını eve kapatmak patriyarkanın çok işine g… |
|
bir şey. Günümüzde de bunu sosyal politikalarda atılan geri adımlarda, ka… |
|
harcamalarındaki kısıtlamalarda görebiliyoruz. Mevcut sosyal politikalar |
|
kadını anneliğe sabitliyor. Bakım emeği kadının üzerine yükleniyor. Bir |
|
kurum tarafından belirlenen, kadınların deneyimlerinin hiçe sayıldığı |
|
kurumsallaştırılmış bir annelik var. Kadını eve kapatma, ne yapacağını |
|
söyleme, öğretme ve bakım emeğini yükleme üzerinden kadını sömürme |
|
politikası. |
|
|
|
Bu bahsettiğiniz 200 yıllık bir süreç. Ama AKP sadece 17 yıldır |
|
hayatımızda. “Cinsiyet rejimi“ neden şu an AKP'de vücut buldu? |
|
|
|
Aslında içinde yaşadığımız sistem “patriyarkal kapitalizm“. AKP dön… |
|
giderek artan muhafazakar ve aileci politikalar hem kapitalizmin, hem |
|
patriyarkanın, hem de muhafazakarların işine geliyor. AKP ne yaptı? |
|
Boşanmaları zorlaştırdı. Bu, aileye dönük yatırımla ilgili bir adımd�… |
|
Sezaryenin, kürtajın yasaklanması konuşulmaya başlandı, üç çocuk kampa… |
|
başladı, nafaka konusu tartışılıyor. |
|
|
|
Bu muhafazakarlığın yanı sıra “Kadın kocasının rızası olmadan ona s… |
|
dönerse (cinsel birlikteliği reddederse) melekler ona lanet okur“ gibi |
|
kadın bedeni üzerinden üretilen söylemler sürekli karşımıza çıkıyor.… |
|
dindarlaşmanın toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerindeki etkisi nedir? |
|
|
|
2008’de 400 küsür kamu kreşi varken, 2016’da bu sayı elli küsura düş… |
|
durumda. Müftülüklerinse binin üzerinde kreşi var. Bunlar ailenin |
|
sağlamlaştırılmasına hizmet eden söylemler. Son dönemde Diyanet'in Alo |
|
Fetva hattı üzerinden hizmet veren kadın vaizeler gündeme geldi. Bunlar |
|
yaşam koçları gibi davranıyor. Telefonun bir ucunda vaize, diğer ucunda |
|
derdi olan kadın var. Kadın derdini anlatıyor, diğeri dini kurallar, İslam, |
|
gelenekler, kültür çerçevesinde ona nasıl davranması gerektiğini söylü… |
|
Sosyal hizmetler Diyanet üzerinden hükümetin kontrolüne giriyor. Diyanet’… |
|
bu alana dahil olması kadınları aile içine sıkıştıran bir durum. |
|
|
|
Şubat ayında, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanı Yekta Saraç, Yüksek Eğitim |
|
Kurumları Toplumsal Cinsiyet Eşitliği projesinde değişiklik yapılacağın… |
|
“toplumsal cinsiyet eşitliği“ yerine “adalet temelli kadın çalışmal… |
|
ifadesinin getirileceğini açıkladı. Yani eşitlik yerine adalet. Eşitlik |
|
olmadan adalet olabilir mi? |
|
|
|
Hayır, bu “kadın erkek hiçbir şekilde eşit değildir, doğaları gereği |
|
farklıdır“ anlamına geliyor. Buna göre iki cinsiyetin de kendi içlerinde |
|
farklı ihtiyaçları var. Nedir bunlar? “Kadınlar duygusaldır, onlar adına |
|
karar vermek gerekir“, „erkek rasyoneldir, karar vericidir, aklı temsil |
|
eder“ gibi söylemler. Dolayısıyla her iki cinsiyet için adalet farklıdı… |
|
|
|
Ayrıca adalet dendiğinde de ikili cinsiyetten bahsediliyor. Üçüncü cins ya |
|
da cinsel yönelim diye bir şey hiçbir şekilde gündemlerinde yok. Bu çok |
|
tehlikeli bir şey. Oysa kadın ve erkek aslında atanmış cinsiyetlerdir. |
|
|
|
Ama son dönemde televizyon programlarında “eşitlik değil adalet“ savunu… |
|
yapanlar arasında kadınlar olduğunu da gördük. Bunun sebebi nedir? |
|
|
|
Bir kafese yakından baktığınız zaman hiçbir şey fark edemezsiniz ama |
|
uzaklaştığınızda onun bir kafes olduğunu anlarsınız. Kadınlar o kafesle |
|
öylesine çevrelenmiş durumdalar ki. Herkes yaşadığı yerde kabul görmek |
|
istiyor. Feminist olmak kolay bir süreç değil. Her şeyi sorgulamak, en |
|
başta kendinle hesaplaşman gerekiyor. Ve bu devrimci bir süreç, çünkü bu… |
|
her gün yapman gerekiyor. Sancılı bir süreç çünkü bir de her şeye nifak |
|
sokmak zorundasın. Her şeye kılçık atıyorsun. Bunu göze almak hiç kolay |
|
değil. Değişmeyi göze almak zorundasın çünkü feminist olmak insanı bir… |
|
sabitleyen bir durum değil. |
|
|
|
Erkeklik bugün artık dünyada tartışılan bir kavram olsa da, Türkiye’de |
|
kadına yönelik şiddete bile “Erkek adam, karısını dövmez“ gibi, yine |
|
erkekliği överek karşı çıkılıyor. Erkeklik Türkiye’de niçin bu kadar |
|
korunuyor? |
|
|
|
Erkekliği niçin delemiyoruz? Çünkü namus çok önemli. Namustan anladığ�… |
|
şey kadına sahip olma meselesi. Yani aslında kadının cinselliğinden |
|
bedeninden sorumlu olma ve hiç tartışmaya açmama hali. Bir ikincisi de, |
|
hala çok gündemde olan ve bizim defaten gündeme getirdiğimiz “ayıp, gün… |
|
gibi sözcüklerin dolaşımda olması. Çocukluktan itibaren bazı şeylerin |
|
konuşulmaz olması. Bunların açık konuşulabilmesi gerekiyor. Ancak buradan |
|
gelen bir eğitimle bir kişi ancak kendi erkekliğini aşabilir. |
|
|
|
Türkiye’deki sol-sosyal demokrat hareketlerde patriyarkanın hakimiyeti |
|
nasıl? |
|
|
|
Patriyarka her yerde son derece güçlü. 1970 sonrasında kadınların feminiz… |
|
el yordamıyla arayıp bulma biçimleri tam olarak bunun yanıtı. O sol |
|
örgütlenme içerisinde yalnızlaşmaları, bacı ya da yoldaş yerine konmala… |
|
her daim arkada kalıyor olmaları, hiçbir şekilde sözlerine sahip olmaları… |
|
izin verilmemesi, hep örgüt üzerinden kendilerini tanımlamak zorunda |
|
olmaları… Ama artık kadınlar çok daha güçlü. Artık bu geri döndürü… |
|
durum. Genç kadınlar inanılmaz isyankarlar. 8 Mart’larda binlerce kadının |
|
sokakta olması boşuna değil. Çünkü kadınların mücadelesiyle çok önem… |
|
kazanımlar oldu. Artık kadınlar yalnız olmadıklarını biliyorlar. |
|
|
|
Kadınlar hem özel alanda hem kamusal alanda uğradıkları şiddeti daha fazla |
|
dillendiriyor. Ama bir yandan da Sosyalist Feminist Kolektif gibi |
|
örgütlenmelerin dağılmasına ya da Ayizi gibi feminist yayınevinin |
|
kapanmasına şahit olduk. Türkiye feminist hareketi bir dönüşüm mü |
|
geçiriyor, yoksa bir krizde mi? |
|
|
|
Feminizmin krizde olduğunu düşünmüyorum.1980’lerde Kadın Çevresi, bili… |
|
yükseltme grupları kuruldu ama bu gruplar tutmadı ve başka bir şeye |
|
evrildi. Hayatımızda SFK’nin olması, Ayizi’nin olması çok önemliydi. |
|
Ayizi’nin kapanıyor olmasına çok üzülüyorum çünkü bu kadar feministi… |
|
bir feminist yayınevini yaşatamadık. Evet dönüp kendimize bakmamız |
|
gerekiyor. Sürekli söz söyleme telaşında olmak kolay bir şey değil. Ve bu |
|
örgütlenme açısından da yıpratıcı olabiliyor. Ama bu bitiyor, başka bi… |
|
başlıyor. Mesela inanılmaz web siteleri var: Çatlak Zemin, 5Harfliler, |
|
Reçel gibi. Buralarda kadınların sesleri duyuluyor. Demek ki başka |
|
örgütlenmeler gerekiyor. |
|
|
|
Son dönemde Batı’da feminizmin ciddi bir popülaritesi var. Gillette’in |
|
erkekliği tartışan son yaptığı reklamı çok ses getirdi. Bu bir yükseli… |
|
yoksa neoliberalizmin feminizmi araçsallaştırılması mı? |
|
|
|
“Neoliberal politikaların feminizmi kullanma hali kendini Gillette |
|
reklamında açığa çıkardı“ demek çok basit olur. Kapitalizm istediği … |
|
tüketicisini seçer. Ama bu yine de yukarıda bahsettiğimiz “sembolik şidd… |
|
meselesinin dışında bir şey söylüyor. “Şiddet uyguluyorsun, bunu |
|
yapmayacaksın“ diye bağırıyor. Bence farklı erkeklik hallerini dolaşıma |
|
sokmak çok önemli. |
|
|
|
7 Mar 2019 |
|
|
|
## AUTOREN |
|
|
 |
Elif Akgül |
|
|
|
## TAGS |
|
|
|
taz.gazete |
|
Toplum |
|
Politika |
|
taz.gazete |
|
|
|
## ARTIKEL ZUM THEMA |
