 |
# taz.de -- Bayramların icadı: Geleneğinizi nasıl alırsınız? |
|
|
|
> Çoğu ritüel sandığımız kadar eski değil. Rejimlerin icat ettikleri ö… |
|
> günler ve bayramlar vardır. Yeni bayramımız 15 Temmuz kutlu olsun! |
|
|
 |
Bild: ’15 Temmuz Şehitler Abidesi’nde selfie. |
|
|
|
Mezun olduğum lise 1983’te kuruldu. Ama en son ziyaret ettiğimde kuruluş |
|
tarihini 1850’ye çekmişlerdi. Hâlbuki ceketime dikmek zorunda olduğum okul |
|
armasının ortasında nal gibi 1983 yazıyordu. Ben okurken bir pilav günüm�… |
|
bir de liseli müzik gruplarının çıkıp çaldığı bir festivalimiz vardı… |
|
kadar. |
|
|
|
Ama şimdi baktım, okulun kuruluş tarihi 1850’ye çekildiği yetmiyormuş g… |
|
festival kalkmış yerine geleneksel bahçe iftarları, bayramlaşma günleri |
|
falan eklenmiş. Şu an o okulda okuyan bir öğrencinin, on yıl önce bile |
|
yapılmayan bu bahçe iftarlarının, bayramlaşma törenlerinin 1850’den beri |
|
süren bir gelenek olduğunu zannetmesi ilginç bir durum. |
|
|
|
## Geleneğin icadı |
|
|
|
Geçtiğimiz yıllarda kaybettiğimiz tarihçi Eric Hobsbawm “Geleneğin İca… |
|
kitabına yazdığı önsözde günümüzdeki birçok geleneğin, törenin veya |
|
törensel uygulamaların, aslında iddia edilenden ya da algılandıklarından |
|
çok daha yakın tarihte ortaya çıktığını ifade eder. Örneğin çoğu |
|
futbolsever Türkiye’de her lig maçından önce İstiklâl Marşı okunduğu… |
|
bilir. |
|
|
|
Sanki ligin tarihi kadar eski olan bu seremoni, aslında 1990’larda, üstelik |
|
tribündeki taraftarların kendi kendilerine başlattığı bir uygulamadır. |
|
Tabii bizim milli marş hem söylemesi çok zor hem de prozodisi biraz sorunlu |
|
bir marş ve mesela halk arasında “Korkma! Sönmez,“ diye değil de “Kor… |
|
sönmez!“ diye söyleniyor. Kendi kendine marş söylemeye çalışan tarafta… |
|
marşın canına okuduğundan artık milli marşlar, stadyumlarda banttan |
|
çalınmaya başlandı. Böylece milli marş, her lig maçından önce resmi |
|
seremoninin bir parçası haline geldi. |
|
|
|
Yine aynı yıllarda, üstelik aninden miladi yıla sabitlenerek kutlanmaya |
|
başlanan ve ne İslam tarihinde ne de herhangi bir islam ülkesinde olan |
|
“Kutlu Doğum Haftası“ da benzer bir örnek. Neticede takribi 1400 yıl ö… |
|
yaşanan bir doğum kutlanıyor ama nedense doğumdan 1400 yıl sonra kutlamaya |
|
başlanıyor. |
|
|
|
Üstelik tüm dini günler hicri takvime göre belirlenirken bu her nedense |
|
adını Papa 13. Gregorius’tan alan Gregoryen takvime göre belirleniyor. |
|
(Tabii bu “kutlu doğum haftasının“ İslam dininin peygamberinin değil de |
|
Fethullah Gülen’in doğum gününü kutlamak amacıyla uydurulduğu iddialar… |
|
yıllardır dillendirilir.) |
|
|
|
Devletlerin, kurumların ve hatta şirketlerin meşruiyetlerini |
|
sağlamlaştırmak, mensuplarına gurur vesileleri vermek ve mutlu kılmak adı… |
|
kendilerine böyle gelenekler icat etmesi anlaşılabilir bir şey elbette. |
|
|
|
## Çoğu geleneği bugün hatırlamıyoruz |
|
|
|
Tabii sonradan dayatılan geleneklerin sonsuza kadar süreceğinin herhangi |
|
bir garantisi yok. 27 Mayıs darbesinden sonra yönetime el koyan Milli |
|
Birlik Komitesi, 27 Mayıs’ı Hürriyet ve Anayasa Bayramı ilan edip kutlama… |
|
başlamıştı ama bugün hatırlamıyoruz bile. 1980 darbesiyle yönetime el k… |
|
12 Eylül rejimi de mesela 24 Kasım Öğretmenler Günü’nü icat edip hayat… |
|
soktu. |
|
|
|
Ama artık kurnazlıktan mıdır, düz işgüzarlıktan mıdır bilinmez, ileri… |
|
kaldırılmasını teklif etmenin hoş karşılanmayacağı bir gelenek yaratm�… |
|
oldular. Ne bileyim; “12 Eylül rejiminin kalıntısı Öğretmenler Günü |
|
kaldırılsın!“ desem en iyi ihtimalle “Her şey bitti de bunu mu dert ett… |
|
diye sorarlar. Neticede öğretmen çocuğuyum, annem oradan terliği kafama |
|
fırlatıverir gibi geliyor bana. |
|
|
|
Yani kısacası her rejimin meşruiyetini muştulamak adına kendine özel |
|
günler, bayramlar, gelenekler ilan etmesi normal bir durum. 23 Nisan, 19 |
|
Mayıs, 30 Ağustos ve 29 Ekim’de kutlanan milli bayramlarımız doğal olarak |
|
Cumhuriyet rejiminin eseri mesela. Amerika’da 4 Temmuz, Almanya’da 3 Ekim, |
|
Fransa’da 14 Temmuz sürekli olarak hatırlatılan ve halktan kutlaması |
|
beklenen dönüm noktalarını işaret ediyor. Tıpkı bizim 29 Ekim’imiz gib… |
|
ülkelerde her zaman en coşkulu şekilde kutlanan bayramlar bunlar, çünkü b… |
|
nevi ülkenin doğduğu gün kutlanıyor. |
|
|
|
## Hep varlarmış gibi |
|
|
|
Elbette mevcut rejimle sorunu olanlar, devlet yöneticisi olsalar bile böyle |
|
bayramları kutlamamayı tercih edebilir. Yeterince cesarete sahip değilse, |
|
her bayram günü bir rahatsızlık uydurabilir. Hatta güç kazandıkça ya da |
|
rejimi değiştirdikten sonra, o “eski rejimin“ bayramlarını ve özel |
|
günlerini giderek önemsizleştirir ve bu bayramları kendi kutlamadığı gibi |
|
halka da kutlatmamaya başlar. |
|
|
|
Tabii bu yeni bayramlar, özel günler ve haftalar; ilk ortaya çıktıklarında |
|
yenidir. Başta yadırgansa da tıpkı Hobsbawm’ın bahsettiği gibi bir süre |
|
sonra sanki hep varlarmış gibi algılanır. Tabii bu bayramları ve özel |
|
günleri icat eden rejimler ayakta kaldığı müddetçe. |
|
|
|
Türkiye'de bizim şimdi yeni bir bayramımız daha var: 15 Temmuz Demokrasi ve |
|
Millî Birlik Günü. 15 Temmuz tüm yurtta ve dış temsilciliklerde törenler… |
|
resepsiyonlarla kutlanacak. Hani Yeni Türkiye diye bir şeyden bahsedilip |
|
duruluyor ya son yıllarda, işte o Yeni Türkiye’nin Kuruluş Bayramı'nın … |
|
15 Temmuz olması amaçlanıyor. |
|
|
|
## Unutmayalım, hatırlayalım |
|
|
|
Yepyeni geleneğimiz, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Gününüz herkese |
|
kutlu olsun arkadaşlar. Ben bir yandan bunu son derece önemli buluyorum. 15 |
|
Temmuz’un hatırasının gerçekten canlı tutulması gerektiğini düşünü… |
|
Kendine has ritüelleriyle, idam talepleriyle, muhalefeti dışlamasıyla… |
|
|
|
Büyük ihtimalle Fethullah Gülen taraftarlarının da aralarında bulunduğu |
|
darbe yüzünden neredeyse bütün Gülenciler çoktan yurtdışına kaçmışk… |
|
onların hıncının AKP'ye muhalif olanlardan çıkarılmasıyla, “İki Alma… |
|
birleşmesine“ tezat olarak Türkiye’yi ikiye bölen bir hava taşımasıyl… |
|
Temmuz’un hatırasının canlı tutulması son derece önemli. |
|
|
|
15 Temmuz gerçekten hiç unutulmamalı ki yüzlerce insanın bir gecede |
|
hayatını kaybetmesinin, on binlerce insanın işinden, kimilerinin de |
|
yerinden yurdundan olmasının arkasındaki sorumluları aramak gerektiği |
|
sürekli aklımızda olsun. |
|
|
|
Unutmayalım, hatırlayalım ama birçok diğer hadisede yaptığımız gibi la… |
|
oynarcasına “unutmadım, aklımda,“ diye bir kenara da bırakmayalım. Yok… |
|
Türkiye’de çoğu kez olduğu gibi unutulur ve zamanla siyasi tartışmalarda |
|
yarım yamalak hatırlanan konularından birine dönüşebilir. |
|
|
|
17 Jul 2017 |
|
|
|
## AUTOREN |
|
|
 |
Barış Uygur |
|
|
|
## TAGS |
|
|
|
taz.gazete |
|
Toplum |
|
Patataz |
|
taz.gazete |
|
|
|
## ARTIKEL ZUM THEMA |
